. Love.az

Xacin Albaniya - Wikipedia - Love.az

Ana Səhifə - Xacin Albaniya
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xaçın.
Bu məqaləni vikiləşdirmək lazımdır.
Lütfən, məqaləni ümumvikipediya və redaktə qaydalarına uyğun şəkildə tərtib edin.
Bu məqalədəki məlumatların yoxlanıla bilməsi üçün əlavə mənbələrə ehtiyac var.
Lütfən, məqaləyə etibarlı mənbələr əlavə edərək onu təkmilləşdirməyə kömək edin. Mənbəsiz məzmun problemlər yarada və silinə bilər. Problemlər həll edilməmiş şablonu məqalədən çıxarmayın. Daha ətraflı məlumat və ya məqalədəki problemlərlə bağlı müzakirə aparmaq üçün məqalənin müzakirə səhifəsinə diqqət yetirə bilərsiniz.

Xaçın- Erkən orta əsrlərdə Yuxari Qarabagda Albaniyaya məxsus qalanın adı olmuşdur.

Mündəricat

  • 1 Toponimikası
  • 2 Tarixi
  • 3 Həmçinin bax
  • 4 İstinadlar
  • 5 Xarici keçid

Toponimikası

redaktə

İlk dəfə "Albaniya tarixi" mənbəində çəkilmişdir. ("Albaniya tarixi", I kitab , fəsil). X əsr ərəb müəllifi Əbu Dulaf bu adı Xaçik qeyd etmişdir. Toponim xristian dini simvolu xaç (Mənşəcə hind-Avropa din ailəsinə məxsus bu söz qədim mənasında "bulaq", "çırpı", "üst-üstə çarpaz qoyulmuş ağac parçası" mənasında olmaqla od alınmasının ifadə edir. Sonra xristian dini ilə Albanlara keçmişdir) və türk dillərində in "mağara", "zağa" sözlərindən ibarətdir. "İn" sözü Cənubi Qafqazda bir sıra toponimlərdə əksini tapmışdır. XIX əsrdə Gürcüstanda Bazikin, Kalakin, Kimak-in (Budaqov) və s. Azərbaycan oronomiyasında bu söz İnqa (Şəki r-nunda dağ adı) və İnqaya (Kəlbəcər r-nunda mağaranın qaya adı) toponimlərində əksini tapmışdır. Beləliklə Xaçın toponimi "Xristian mağarası (zağası) mənasındadır.

Tarixi

redaktə

Xristian dinini yayan missionerlər mağarada, qayalıqlarda yaşayırdılar. Sonra bu yerlər müqəddəs sayılaraq ziyarətgah, pir sayılmışdır. Deməli, Xaçın əvvəlcə sitayiş edilən dağın və oradakı zağanın adı idi. XII əsrdə yaranmış Xaçın knyazlığının mərkəzi olmuşdur. Orta əsrlərdə Xaçın mahalı Yuxari Qarabagın 5 mahalından biri olmaqla xristian dinli albanların və orta əsrlərdə ora köçüb gəlmiş ermənilərin məskunlaşdığı ərazi idi. Alban dövlətçiliyini davam etdirən son qurum XII–XIII əsrlərdə məhz Xaçın knyazlığı olmuş və ona monqollar son qoymuşlar. XIX əsrdə Gürcüstanda Xaçın Qazılı (indi Marneuli r-da), Xaçın çay, Xaçgöy (indi Salqa r-nunda), Borçalıda Xaçsu (kənd adı), Zəngəzurda (Qafan r-nunda) Xaçın-Xut, Şuşa qəzasında Xaçınart, Xaçınyali (Daşkəsən r-nu Alaxançallık), Xaçınyal (Kəlbəcər r-nunuda Qamışlı kənd), Xaçın dərəsi (yenə orada), Əsgəran rayonun Daş bulaqlı kəndində Xaçın döşü; Xaçın talası (Tovuz rayonu Əsrik Cırdaxan k.) Ermənistanda XIX əsrdə iki Ağ-xaç (1110) Xaçkoy və s. adlarla mənaca eynidir.[1]

Həmçinin bax

redaktə
  • Sünik
  • Arsak

İstinadlar

redaktə
  1. ↑ B. Budaqov, Q. Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri

Xarici keçid

redaktə
  • http://www.azerbaijans.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/wiki/?q=Xaçın_(Albaniya)&oldid=7680170"
LOVE.AZ